Nadwaga to Twój wróg!
Nadwaga i otyłość to problemy coraz większej części naszego społeczeństwa. W ich rozwoju kluczową rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe, tzw. otyłość pierwotna. Wzrost masy ciała powyżej normy może być także efektem obecności jednostki chorobowej - to tzw. otyłość wtórna - będącą objawem chorób metabolicznych, chorób ośrodkowego układu nerwowego, wad chromosomalnych oraz w wyniku działania leków.
Przyczyny otyłości wtórnej
Wśród czynników, które powodują rozwój otyłości do najczęściej występujących należą:
· Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: urazy czaszki, guzy mózgu, dystrofia tłuszczowo-płciowa Froehlicha;
· Endokrynopatie: niedoczynność tarczycy, hiperinsulinizm pierwotny, choroba lub zespół Cushinga (schorzenie hormonalne – niedoczynność kory nadnerczy), zespół Stein-Leventhala (zespół policystycznych jajników), stan po usunięciu jajników, niedobór hormonu wzrostu, zespół przekwitania, hipogonadyzm hipogonadotropowy i inne;
· Cukrzyca typu II;
· Stosowanie leków: glikokortykoidów, estrogenów, progesteronu, środków uspokajających, pochodnych fenotiazyny;
· Wady chromosomalne: zespół Turnera, zespół Downa.
Przyczyny otyłości pierwotnej
W powstawaniu nadwagi i rozwoju otyłości pierwotnej bierze udział wiele czynników wśród których najważniejszą rolę odgrywają:
Czynniki genetyczne
Otyłość wykazuje charakter rodzinny, gdzie dużą rolę odgrywają wspólne dla rodzin nawyki żywieniowe i życiowe. Genetycznie uwarunkowana skłonność do tycia może polegać na zwiększonej podatności na bodźce środowiskowe sprzyjające zwiększeniu masy ciała.
Czynniki fizjologiczne
Apetyt jest regulowany wielkością posiłków, ich częstością, składem i smakiem. Ważne jest spożywanie 5 posiłków dziennie, które to powinny być oddzielone od siebie od 3 do 3,5 godziny.
Styl życia
Otyłość powstaje przede wszystkim w wyniku spożywania nadmiaru tłuszczu, wysoce przetworzonej, zmodyfikowanej żywności oraz zbyt małej aktywności fizycznej. Prowadzone badania potwierdzają, że kobiety prowadzące siedzący tryb życia są siedmio krotnie bardziej narażone na przybierania na wadze, natomiast mężczyźni czterokrotnie.
Duże znaczenie na rozwój otyłości ma również stosowanie używek:
· alkohol - spożywany w nadmiernych ilościach dostarcza tzw. puste kalorie, prowadzi dodatkowo do chorób wątroby i trzustki.
· palenie papierosów - chociaż palenie papierosów obniża apetyt, nie jest metodą pozwalająca utrzymać prawidłową masę ciała i zachować zdrowie. Palenie jest jednym z głównych czynników chorób sercowo-naczyniowych.
Czynniki psychologiczne
Otyłość traktowana jako uzależnienie, wewnętrzny przymus jedzenia negatywnie wpływa na życie i sprawia, że osoby otyłe unikają kontaktu z ludźmi, boją się odrzucenia oraz często czują się gorsze od innych. Otyłość u takich osób może stać się sposobem na życie, wytłumaczeniem wszelkich osobistych niepowodzeń. Natomiast jedzenie może być sposobem na odreagowanie złości, smutku i sposobem na nudę. Typowa dla ludzi otyłych jest złudna nadzieja, że wszystko w życiu się uda jeśli tylko dana osoba schudnie.
Nadmierne spożycie tłuszczu
Istnieje dodatnia korelacja między spożyciem tłuszczu a jego ilością w organizmie. Ilość spożywanego tłuszczu w diecie świadczy o jej jakości zdrowotnej tzn. im więcej tłuszczu, tym jest ona mniejsza. Osoby otyłe szczególnie powinny zwracać uwagę na ilość przyjmowanego tłuszczu, gdyż u tych osób mechanizmy kontrolujące łaknienie są zaburzone.
Otyli mężczyźni częściej spożywają smażone mięsa, kiełbasy, hamburgery, pizzę podczas gdy kobiety - lody, czekoladę, ciasta i kremy. Produkty te są źródłem zbędnych kalorii, nasyconych kwasów tłuszczowych, kwasów tłuszczowych trans, a także cholesterolu. Spożywane w nadmiarze podnoszą poziom cholesterolu całkowitego w surowicy, złego cholesterolu (LDL) i triglicerydów. U osób tych w przeciwieństwie do osób szczupłych u których po spożyciu posiłku obfitującego w tłuszcz następuje ograniczenie ilości przyjmowanych kalorii w następnych posiłkach nie obserwuje się tego zjawiska, co sprzyja niekontrolowanemu przyjmowaniu energii i postępującemu tyciu. Wraz ze wzrostem procentowej zawartości tłuszczu w diecie zwiększa się Body Mass Index (ang. wskaźnik masy ciała, w skrócie BMI; inaczej wskaźnik Queteleta II) – współczynnik powstały przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach.
Dla osób dorosłych wartość BMI wskazuje na:
- 18,5–24,9 – wartość prawidłową
- 25,0–29,9 – nadwagę
- 30,0–34,9 I stopień otyłości
- 35,0–39,9 II stopień otyłości
- >= 40,0 III stopień otyłości (otyłość skrajna)
Nadwaga i otyłość są związane z częstszym występowaniem następujących schorzeń:
- Cukrzyca typu II - stanowi 90% przypadków cukrzycy. 80-90% pacjentów stanowią osoby otyłe. Spadek wagi - nawet o 5-10% prowadzi do obniżenia poziomu cukru we krwi i pozwala zmniejszyć dawki leków przeciwcukrzycowych, w tym insuliny.
- Nadciśnienie tętnicze - wzrost masy ciała o 20% powoduje ośmiokrotny wzrost częstości występowania nadciśnienia.
- Hiperlipidemia - czyli podwyższenie poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Poza poziomem całkowitego cholesterolu ważny dla ryzyka chorób serca jest też stosunek pomiędzy "dobrym" (cholesterol HDL) i "złym" cholesterolem (cholesterol LDL). Stosunek ten jest niekorzystny u osób otyłych.
- Udar mózgowy - ryzyko jego wystąpienia u osób otyłych jest dwukrotnie większe.
- Niewydolność serca - ryzyko tej choroby u otyłych jest większe o 1,9 raza.
- Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) - 40% przypadków tej choroby jest związane z BMI powyżej 25. Prawdopodobieństwo, że osoba otyła będzie miała chorobę wieńcową jest 1,5 raza większe niż u osoby z prawidłową wagą. Otyłość pogarsza także przebieg rehabilitacji pozawałowej.
- Kamica pęcherzyka żółciowego - schorzenia pęcherzyka u osób otyłych występują sześciokrotnie częściej niż u szczupłych.
- Zmiany zwyrodnieniowe stawów - stawy podlegające nadmiernym obciążeniom szybciej ulegają uszkodzeniu. Prowadzi to do zespołów bólowych, np. kręgosłupa, stawów kolanowych.
- Nowotwory – u osób otyłych częściej niż u szczupłych występują nowotwory macicy, sutka, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego lub prostaty.
- Zaburzenia oddychania w czasie snu - objawiające się m.in. zespołem hipowentylacji bądź bezdechu sennego.
- Żylaki kończyn dolnych - u osoby otyłej gorsze są warunki odpływu krwi z kończyn dolnych. Prowadzi to do nadmiernego wypełnienia krwią żył, a w konsekwencji do powstawania żylaków.
- Zaburzenia hormonalne i powikłania ciąży - częściej występują u otyłych kobiet.
|
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz